5 Elementen

5elementen_website

“Ik voel me veel fitter en heb meer energie sinds ik met 5-elementenvoeding ben gestart.” “Ik heb geen maagklachten meer sinds ik mijn ontbijt heb veranderd.” “Ik heb veel minder trek tussendoor en ik ben zelfs wat afgevallen.” Een aantal reacties van cliënten in mijn praktijk, een aantal weken na een persoonlijk voedingsadvies.

Voeding
De 5-elementenleer is een andere benaming voor de Chinese voedingsleer en hoort bij de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCG). In het westen wordt vooral gekeken naar voeding op basis van voedingswaarde. Hoeveel calorieën, koolhydraten, vitamines en mineralen zit er in voeding. De 5-elementenvoeding heeft echter een heel andere kijk op voeding. De vijf elementen staan voor hout, vuur, aarde, metaal en water.

Yin en Yang
Het meest kenmerkende aan de TCG is wel de verdeling in Yin en Yang. Yin wordt gezien als vrouwelijk, koud en donker. Yang is mannelijk, warm en licht. Elk element heeft een yin en een yang orgaan om elkaar in balans te houden. Bij het element Vuur is het Hart bijvoorbeeld het yinne en de Dunne darm het yange orgaan.

Thermische waarde
De Chinese voedingsleer gaat uit van de thermische waarde van voeding. Dit houdt in dat voeding een verwarmende (yange) of afkoelende (yinne) werking heeft. Elk voedingsmiddel is van nature meer yin of meer yang. Een banaan heeft bijvoorbeeld een heel afkoelende werking in het lichaam en kersen hebben juist een verwarmend effect. Daarnaast heeft de kooktechniek ook nog effect op de voeding. Koken in veel water maakt de voeding meer yin (kouder) en grillen heeft bijvoorbeeld een heel verwarmend effect.

Seizoenen
De voeding die lokaal groeit en in het seizoen is, is meestal precies de juiste voeding die je op dat moment nodig hebt. Omdat het klimaat in Nederland in de winter koud is wordt van oudsher verwarmende voeding (stoofpotten) in de winter gegeten en wanneer het warmer is in de zomer wordt meer afkoelende voeding (salade) gegeten. Het is dus ook om die reden dat er rond de evenaar tropisch fruit groeit. Omdat het klimaat zorgt voor veel hitte kan de bevolking deze koelende soorten fruit (banaan, citrusfruit) goed verdragen. Wanneer wij echter elke dag bananen en sinaasappels eten koelt dit ons lichaam teveel af waardoor we koude in ons lichaam krijgen. Dit kan bijvoorbeeld zorgen voor koude handen en voeten, doorlopende verkoudheden of breiïge ontlasting.

Overwegend is het klimaat in Nederland kouder en daarom hebben we dus meer verwarmende voeding nodig. Afhankelijk van klachten kan ook afkoelende voeding nodig zijn.

De 5 smaken
Elk element heeft zijn eigen bijbehorende smaak. Wanneer je bijvoorbeeld veel behoefte hebt aan zoet dan betekent dit dat het aarde element uit balans is. Vaak wordt dan juist chocolade, snoep of koek gegeten zodat het aarde element verder uit balans raakt.
Hout – zuur
Vuur – bitter
Aarde – zoet
Metaal – scherp
Water – zout

Wanneer je meer wilt weten over de diverse elementen, lees dan de informatie van het betreffende element voor meer informatie. Hieronder beschrijf ik elk element met zijn verschillende kwaliteiten.

Hout

IMG_2251 (1)Hout staat voor het begin, de geboorte,   de kindertijd, groei en ontwikkeling. Ook staat dit element voor planning en starten van een onderneming. Voor samenwerking, aanpassingsvermogen, organisatie en zelfexpressie. Wanneer het element in balans is heb je een heldere visie en ben je in staat om scherp onderscheid te kunnen maken.

Ook zorgt hout voor flexibiliteit. Wanneer je moeilijk kunt omschakelen van de ene naar de andere situatie is het houtelement niet in balans. Daarnaast is dit element belangrijk voor het maken van goede keuzes. Het seizoen van dit element is de lente.

Het element hout staat voor de organen lever en galblaas. De Lever zorgt voor een evenwichtige verdeling van energie in het lichaam en is verantwoordelijk voor hoeveelheid en kwaliteit van het bloed. Daarnaast zorgt de lever voor de pezen en spieren (tonus), heeft te maken met de ogen en komt tot uitdrukking in de nagels. Daarnaast heerst de lever over de energie (chi) in het lichaam.

De emotie die bij het houtelement hoort is boosheid, woede. Woede veroorzaakt een overmaat aan hitte (yang). Dit kan klachten in het houtelement geven. Daarnaast kan een teveel aan yange voeding ook hitte in het houtelement veroorzaken en een kort lontje veroorzaken. Een ontspannen lever uit zich in creativiteit, organisatietalent, tolerantie en onbekrompenheid.

chinese_orgaanklok

De Chinese Geneeskunde kent een orgaanklok. Binnen 24 uur hebben alle organen 2 uur dat ze optimaal functioneren en daarnaast 2 uur dat ze het zwakst zijn. De optimaaltijd van de galblaas is tussen 11 en 1 uur en de optimaaltijd van de lever is tussen 1 en 3 uur. Er zijn veel mensen die tussen 1 en 3 uur in de nacht wakker worden. Dit betekent dat de lever niet in balans is.

Hieronder volgen een aantal klachten die regelmatig voorkomen wanneer het hout element uit balans is. Klachten van de lever:

Hoofdpijn en migraine, hypertensie (hoge bloeddruk), spierkramp, broze nagels, droge ogen, tranende ogen, hooikoorts, gynaecologische problemen zoals overvloedig of weinig bloedverlies bij menstruatie en PMS (pre-menstrueel syndroom). PMS kenmerkt zich door gespannen borsten, een kort lontje en veel buikpijn of krampen tijdens de menstruatie. Klachten van de galblaas kunnen zijn:

Ischias, spit, heupgewrichtproblemen en galstenen.

Voeding kan ondersteunend werken bij een disbalans in het hout element. Onderstaande voeding zorgen voor meer klachten van het houtelement en kunnen beter worden vermeden.

  • Hete en verwarmende (yange) voeding zoals pepers en knoflook.
  • Scherpe kruiden, kleurstoffen, conserveringsmiddelen.
  • Alle vormen van toegevoegd suiker.
  • Dranken zoals koffie en alcohol.
  • Vette voeding.

Welke voeding herstelt het houtelement? De smaak van het houtelement is zuur. Overwegend zijn zure voedingsmiddelen dus geschikt om het hout element te voeden. Zure voeding geeft verfrissende energie. De kleur van het hout element is groen. Veel groene voedingsmiddelen versterken het houtelement. Hieronder volgen een aantal voorbeelden van voeding die geschikt is om het houtelement te versterken.

  • Zure fruitsoorten zoals ananas, kiwi, rabarber, citroen, sinaasappel en zure appel.
  • Groenten als augurk, zuurkool tomaat, en spruiten.
  • Vlees als kip en eend.
  • Granen als gort en spelt.
  • Dranken als: kersensap, hibiscusthee, rozenbottelthee, witte wijn en witbier.
  • Maïshaarthee werkt uitstekend voor galstenen en gruis.

Het hout element is lastig om met voeding alleen te balanceren. Vaak is aanvullende therapie zoals shiatsu-therapie nodig om het element weer in balans te krijgen. Dit komt omdat de energie van het houtelement erg sterk is en voeding alleen hierop vaak onvoldoende effect heeft. Daarnaast is leefstijlverandering belangrijk om te zorgen dat de klachten niet opnieuw ontstaan. Te denken valt aan stressreductie, regelmatig ontspannende oefeningen doen, meditatie en het leren uiten van emoties zoals boosheid.

TIP: Werk je in een stressvolle omgeving of een droog klimaat? Eet of drink iets zuurs zoals sap of compote. Dit ontspant de lever.

Vuur

IMG_1772Het element vuur is het meest yange element. Het kenmerkt zich door licht, warmte, en activiteit. Verder staat vuur voor de periode van jeugd, ontwikkeling en inspiratie, intuïtie, nieuwsgierigheid, interesse en leren. Het seizoen van dit element is de zomer.

Het element Vuur staat voor de organen hart en dunne darm. Het hart wordt ook wel de keizer van alle organen genoemd. In de Chinese Geneeskunde wordt het hart gezien als de zetel van de geest. Openheid, een goede communicatie, echte belangstelling zijn een uiting van sterke hart energie.

De emotie die bij het vuurelement hoort is vreugde en lachen. Liefde hoort uiteraard ook bij het hart. Voorwaardelijke liefde ontstaat wanneer je alleen blij wordt van externe omstandigheden. Onvoorwaardelijke liefde ontstaat wanneer je beseft dat je zelf liefde bent. Wanneer je dit beseft zul je een blijvend gevoel van blijheid en liefde voelen. Het komt namelijk van binnenuit.

De toestand van hart energie komt tot uiting in het gelaat. Iemand die verliefd is krijgt veel complimenten over zijn uitstraling. Dit is hart energie. Ook komt hart energie tot uiting via de tong. Wanneer de energie van het hart zwak is praat iemand heel langzaam. Ook stotteren kan een uiting zijn van zwakke hart energie.

Vuur heeft het element water nodig om in balans te blijven en andersom. Wanneer er teveel water is dooft het vuur. Andersom kan het ook dat er teveel vuur is en daardoor het water “verdampt”. Dit kan bijvoorbeeld doordat er teveel hitte in het hart vormt. Deze hitte moet worden afgevoerd door de blaas. Hitte in de blaas kan een blaasontsteking veroorzaken. Je ziet regelmatig dat vrouwen teveel hitte in het hart creëren doordat ze alle ballen hoog moeten houden voor het gezin en in tijdsnood komen. Het element vuur staat namelijk ook voor tijd. Tijdsnood geeft hitte in het hart. Tijd voor dingen nemen is daarom heel belangrijk.

De smaak van het element Vuur is bitter. De kleur die bij dit element hoort is rood. Dit betekent dat alle bittere en rode voedingsmiddelen het vuurelement versterken. Omdat bitter een beweging naar beneden heeft wordt het geadviseerd bij obstipatie. Het ontspant de galblaas die zijn gal naar de darmen stuurt en hierdoor de spijsvertering op gang helpt. Een voorbeeld van kruidenthee voor obstipatie is paardenbloem- en klitwortelthee die erg laxerend werken.

Hieronder volgen een aantal klachten die regelmatig voorkomen wanneer het vuur element uit balans is. Klachten van het vuurelement kunnen zijn:

Slaapproblemen, rusteloosheid, hartkloppingen, slecht geheugen, slechte bloedvaten, aderverkalking, spraakproblemen, koude handen.

Voeding kan ondersteunend werken bij een disbalans in het vuurelement. Onderstaande voeding zorgen voor meer klachten van het houtelement en kunnen beter worden vermeden.

  • Hete en verwarmende (yange) voeding.
  • Drinken: alcohol.
  • Verwarmende kruiden, gember en knoflook.

Welke voeding herstelt het vuurelement? Zoals eerder beschreven zijn bittere en rode voedingsmiddelen gunstig voor het vuur element. Bittere voeding droogt uit dus het is erg belangrijk om dit met mate te eten of drinken.

Hieronder volgen een aantal voorbeelden.

Bittere en neutrale voedingsmiddelen:

  • beetroot-687251_1280Groenten als radicchio, andijvie, witlof, olijf, rode biet, rode kool, veldsla.
  • Fruit: grapefruit, kweepeer, vlierbes.
  • Vlees als lam en alle soorten gegrild vlees.
  • Schapen- en geitenkaas.
  • Drinken: zwarte en groene thee, koffie, likeur.

Uiteraard geldt het advies om koffie, likeur maar ook zwarte en groene thee met mate te gebruiken. Bitter warm (koffie en likeur) kan bijvoorbeeld uitdrogend werken.

Aarde

DSCF0486Het aarde-element staat voor het midden en is het voedende en stabiliserende element. De scherpe lezer zal al hebben bedacht dat er maar 4 seizoenen zijn en 5 elementen. Het aarde-element staat voor de nazomer. Daarnaast is het aarde-element verantwoordelijk voor alle seizoensovergangen. Aarde zorgt ervoor dat de seizoenen in elkaar overlopen. In de lente en zomer zijn veel vruchten geplant en gegroeid en in de nazomer kunnen ze worden geoogst. Daarom staat aarde voor oogsten.

Het aarde-element staat voor de organen milt en maag. Milt is verantwoordelijk voor de vochtigheid van weefsels en spieren. Daarnaast zijn milt en maag de organen van de spijsvertering. Binnen de Chinese Geneeskunde valt ook de alvleesklier onder de meridiaan van de milt. Letterlijk haalt de milt de energie uit de voeding. Wanneer er weinig energie in het lichaam aanwezig is, is het aarde-element waarschijnlijk niet in balans. De optimaaltijd van de maag is tussen 7 en 9 uur en de optimaaltijd van de milt tussen 9-11 uur. De maag zet bij wijze van spreken een grote wok op het vuur en maakt zich klaar voor een goede maaltijd. Wanneer er dan een schaaltje yoghurt met muesli in de wok belandt kun je je voorstellen dat dit niet de juiste voeding is als ontbijt.

Chinees gezegde: “Ontbijt als een keizer, lunch als een edelman en dineer als een bedelaar”.

yoga-492529_1280De emotie van het element aarde is zorgen maken en piekeren. Wanneer iemand slecht is geaard heeft men de neiging om veel te piekeren. Ook wordt men door slechte aarding erg verstrooid. Aarde zorgt namelijk voor een goede concentratie. Een manier om zich beter te aarden is qigong, hatha yoga en meditatie. Een andere kwaliteit van aarde is om te zorgen. Hiermee wordt in eerste instantie het zorgen voor jezelf bedoeld. Daarna pas het zorgen voor anderen. Indien je vergeet voor jezelf te zorgen raakt de milt uit balans. Iemand met een sterk aarde-element kenmerkt zich doordat hij stabiel en redelijk is en praktisch is ingesteld. Hij heeft zijn leven op orde, houdt van degelijkheid en je kunt op hem rekenen.

Kinderen hebben veel behoefte aan zoet omdat ze van nature heel yang zijn. Zoet geeft tegenwicht aan het yang zodat dit zich weer balanceert. Ook ontspant het kinderen die druk zijn.

Hieronder volgen een aantal klachten die regelmatig voorkomen wanneer het aarde element uit balans is. Klachten van het aarde-element kunnen zijn:

Vermoeidheid, vatbaar zijn voor infecties, een slechte eetlust, zwaartegevoel in ledematen, dunnere ontlasting, koude handen, voeten en billen. Wanneer je snel last hebt van blauwe plekken is dit ook een teken van een zwakke milt energie. Opstaan met rugpijn die door beweging verminderd is ook een zwakte van de milt. Daarnaast zijn een sterke behoefte aan zoet en een slechte concentratie ook aanwijzingen dat de milt uit balans zijn.

De milt zorgt voor vochtigheid van de weefsels. De milt kan echter niet tegen teveel vocht. Een vochtige omgeving zoals in huis of op het werk kan zorgen dat de milt uit balans raakt. Daarnaast kan de milt slecht tegen kou. Wanneer men altijd voeding gebruikt die thermisch koud is verzwakt de milt.

leaves-184219_1280De smaak van aarde is zoet. De zoete smaak bouwt energie op, harmoniseert en bevochtigt het lichaam.   Ook ontspant het lichaam door zoetigheid. Alle kunstmatige zoete voedingsmiddelen breken juist de energie af. Hoe meer behoefte aan zoet, hoe minder energie er is in het lichaam. Het lichaam schreeuwt letterlijk op energie.

Om het aarde-element weer te versterken kan men beter een aantal dingen vermijden. Wat erg nadelig is voor de milt is onregelmatig of haastig eten. Probeer zoveel mogelijk de tijd te nemen voor het bereiden van de maaltijd en neem ook de tijd om van je maaltijd te genieten.

Wat verder de miltenergie erg afbreekt is diëten. Het gebruik van shakes, maaltijdrepen of andere diëten is een aanslag op de milt. In feite is het energieloze voeding. Daarnaast zijn ook hypes als raw food en smoothies zeer nadelig voor de milt energie. Elke voedingswijze waarbij niet wordt gekookt vermindert de hoeveelheid energie in het lichaam.

Voeding is van groot belang bij een disbalans in het aarde-element. Onderstaande voeding zorgen voor meer klachten van het aarde-element en kunnen beter worden vermeden.

  • Koude en afkoelende (yinne) voeding.
  • Koude drankjes met ijsklontjes.
  • Rauwe voeding.
  • Zuidvruchten en citrusvruchten.
  • Melk- en melkproducten.
  • Varkensvlees en worst.
  • Alle vormen van toegevoegd suiker.
  • Vette voeding.
  • Voeding die met de magnetron is klaargemaakt.

Welke voeding herstelt het aarde-element? De kleur van aarde is geel. Veel gele voedingsmiddelen sterken het aarde-element. Daarnaast sterken van nature zoete voedingsmiddelen het aarde-element. Hieronder volgen aan aantal voedingsmiddelen die het aarde-element versterken:

  • grains-651404_1280Groenten: pompoen, wortel, bataat, alle koolsoorten, venkel en vele andere groenten.
  • Granen: gierst, rijst, amarant, maïs.
  • Vlees: rund en kalfsvlees.
  • Fruit: zoete appel, dadels, vijgen, druiven, abrikoos, perzik, rozijnen, peer.
  • Dranken: venkelthee, druivensap, maïshaarthee, zoethoutthee (niet bij hoge bloeddruk!), appelsap.

Indien er lange tijd teveel koude voedingsmiddelen zijn gebruikt raakt de milt uitgeput. Het verteringsvuurtje wordt steeds zwakker. Gember is hierbij erg versterkend. Gember is echter zeer verwarmend en dient met mate te worden genomen. Een koffiekopje verse gemberthee (paar schijfjes) voor het ontbijt kan al voldoende zijn.

Metaal

IMG_2262Het metaalelement staat voor doorzettingskracht, rechtvaardigheidsgevoel en een scherp verstand. Daarnaast kenmerkt het zich door een vermogen om goed te onderscheiden. Het seizoen van het metaalelement is de herfst. De bladeren vallen en planten zijn uitgebloeid. De bladeren vormen weer compost voor de aarde. Metaal staat voor elimineren wat niet meer nodig is.

Het element metaal staat voor de organen longen en dikke darm. Het aarde-element haalt zo’n 80% van onze energie uit voeding. De rest van onze energie halen we uit de lucht die we inademen door de longen. De combinatie van de energie uit voeding en lucht is onze basisenergie. Deze energie, in het Chinees ook wel chi (uitspraak tsjie) genoemd, stroomt door de meridianen en voorziet ons van onze energie in al onze organen en weefsels. Daarnaast hebben de longen en dikke darm een belangrijke functie voor de huid en de longenergie zorgt voor ons afweersysteem. Als laatste heeft de dikke darm de functie om datgene wat het lichaam niet nodig heeft uit te scheiden. Het aarde-element heeft het grootste aandeel in de spijsvertering maar de dikke darm zorgt voor het laatste stukje. De optimaaltijd van de long is tussen 3 en 5 uur en de optimaaltijd van de dikke darm is tussen 5 en 7 uur.

IMG_2456Zoals hiervoor beschreven is het seizoen van het metaal-element de herfst. Veel mensen met problemen van de longen en dikke darm herkennen wel dat de klachten toenemen in deze tijd van het jaar. De herfst staat voor het kleine yin. De yinne energie neemt toe in de herfst en is op zijn top in de winter.

De emotie van metaal is verdriet. Ook onderdrukte woede zorgt voor verminderde energie van de longen. Beide emoties kunnen vanaf de kinderleeftijd aandoeningen opleveren aan de longen en dikke darm. Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in huidklachten als eczeem bij baby’s en kinderen. Mensen met een sterk metaal-element hebben vertrouwen, doorzettingsvermogen en zijn vaak intelligent.

Hieronder volgen een aantal klachten die regelmatig voorkomen wanneer het metaal-element uit balans is. Klachten van het metaal-element kunnen zijn:

Kortademigheid, zachte stem, vatbaar voor infecties aan luchtwegen zoals griep, bronchitis, astma, COPD en longontsteking, vermoeidheid, eczeem, acne en obstipatie.

Het klimaat wat het meest effect heeft op het metaal-element is droogte. Niet alleen droge lucht buiten maar ook airconditioning heeft veel effect op de longen en de dikke darm. Dit effect is heel gemakkelijk te verhelpen door een fonteintje neer te zetten in de ruimte waardoor de lucht wordt bevochtigd.

De kleur van het metaal-element is wit. De smaak van metaal is pikant of ook wel scherp. De scherpe smaak opent, maakt doorlaatbaar en heft stagnatie van chi (energie) op. Met andere woorden zet de scherpe smaak de chi in gang in het lichaam. De meeste scherpe voedingsmiddelen zijn warm of heet qua thermische waarde. Zie meer over de thermische waarde bovenaan dit artikel.

ginger-389906_1280Een voorbeeld van een scherp en heet voedingsmiddel is gember. Op het moment dat je een verkoudheid aan voelt komen, de kou in je lichaam voelt, is gember het aangewezen   voedingsmiddel. Zodra kou in het lichaam trekt, sluiten de poriën zich. Gember is heet waardoor de poriën zich weer openen. De hitte van gember zorgt dat je gaat zweten en hierdoor verdrijf je de koude uit het lichaam.

Niet alleen voeding is van belang bij een disbalans in het metaal-element. Hieronder volgen een aantal dingen die zorgen voor meer klachten van het metaal-element en kunnen daarom beter worden vermeden.

  • Wind gecombineerd met koude of met hitte. Zorg dus in de herfst en winter voor gepaste kleding om te zorgen dat de kou of wind niet het lichaam intrekt.
  • Roken is uiteraard af te raden.
  • Je houding kan ook invloed hebben op de longen. Voorover gebogen zitten achter een bureau zorgt ervoor dat de longen niet volledig kunnen ontplooien.
  • Alle thermisch koude en verfrissende (yinne) voeding hebben een negatieve invloed op het metaal-element. Vooral melkproducten zijn af te raden.

Welke voeding herstelt het metaal-element? De kleur van metaal is wit. Veel witte voedingsmiddelen sterken het metaal-element. Daarnaast sterken van nature scherpe voedingsmiddelen het metaal-element. Hieronder volgen aan aantal voedingsmiddelen die het metaal-element versterken:

Verwarmende voeding (zelfde als bij het aarde-element):

  • asparagus-823785_1280Groenten: pompoen, wortel, bataat, alle koolsoorten, venkel en asperges.
  • Granen: gierst, rijst, amarant, maïs, haver.
  • Vlees: rund, kalfsvlees en wildvlees zoals hert en ree.
  • Fruit: zoete appel, dadels, vijgen, druiven, abrikoos, perzik, rozijnen, peer.
  • Dranken: venkelthee, druivensap, maïshaarthee, zoethoutthee (niet bij hoge bloeddruk!) en appelsap.

Naast bovenstaande voedingsmiddelen kan worden gecombineerd met:

  • Regelmatige beweging in de buitenlucht.
  • 1 kopje verse gemberthee bij het ontbijt.
  • Wit gekleurde voeding zoals ui, radijs, rettich en bloemkool.
  • Pittige voeding als mosterd en mierikswortel. Hiervoor geldt een juiste dosering! Scherp hete voeding breekt de chi (energie) juist af en zorgt voor hitte in de organen. Gebruik deze voedingsmiddelen dus met mate.

Water

IMG_2434Het waterelement staat voor de organen nier en blaas. De nieren worden gezien als het reservoir van onze energie. De energie die we van onze ouders meekrijgen is er opgeslagen. Daarnaast kan door voeding en bepaalde oefeningen zoals qigong of tai chi energie worden opgebouwd. De nieren zijn van invloed op de botten, het beenmerg, de hersenen, het centrale zenuwstelsel, het gebit, het hoofdhaar, het gehoor en de oren. Daarnaast is een goede nierenergie nodig voor vruchtbaarheid maar ook voor het libido.

De nieren hebben ook een yange functie. Ze worden gezien als het vuurtje in ons lichaam. Wanneer er onvoldoende warmte (yang) is in de nieren ontwikkelen mensen een algeheel koud gevoel en ook de spijsvertering krijgt onvoldoende warmte zodat de voeding minder goed wordt verteerd. De blaas wordt net zoals in de westerse geneeskunde gezien als een uitscheidend orgaan en is voornamelijk afhankelijk van de energie van de nieren.

De optimaaltijd van de blaas is tussen 15 en 17 uur en de optimaaltijd van de nieren is tussen 17 en 19 uur. Dit betekent dan ook dat de minimaaltijd van de nieren tussen 3 en 5 uur ’s nachts ligt. Wanneer mensen vaak wakker worden rond deze tijd is de energie van de blaas dus zwakker.

Het seizoen van het waterelement is de winter. De winter wordt gezien als het grote yin. De heeft enerzijds te maken met het klimaat, de koude en anderzijds met de kracht van yin zelf. De beweging van yin is naar beneden en naar binnen. In de winter maakt de aarde zich klaar om in de lente weer planten te kunnen laten groeien. Het heeft dus een seizoen lang meer rust nodig om zich hiervoor klaar te maken.

De emotie die bij het waterelement hoort is angst. Van bang zijn om een volgende stap te nemen in je leven tot hoogtevrees en allerlei andere angsten. Het waterelement heeft een bepaalde mate van spanning nodig. Wanneer je het element wilt versterken doe dan eens iets buiten je comfortzone. Spring eens over een slootje heen terwijl je niet zeker bent dat je het (droog) haalt. Moedige mensen met zelfdiscipline hebben sterke nierenergie.

Hieronder volgen een aantal klachten die regelmatig voorkomen wanneer het waterelement uit balans is. Klachten van het waterelement kunnen zijn:

Vermoeidheid, uitputting, burnout, depressie, angst, lage rugpijn, incontinentie van urine, bedplassen (ook bij kinderen) en een laag libido.

De blaas en nieren zijn gevoelig voor kou. Wanneer kou het lichaam intrekt zet het lichaam dit vaak om in inwendige hitte. In het geval van de blaas is dit een blaasontsteking. Er zijn overigens meer oorzaken voor een blaasontsteking maar koude is er één van. Om het lichaam tegen kou te beschermen is er energie (chi) en warmte (yang) nodig. In het westen noemen we dit onze afweer. Dit kunnen we creëren door beweging en door middel van voeding.

salt-91539_1280De smaak van water is zout. Wanneer je zout in kleine hoeveelheden gebruikt heeft het een laxerende, slijmoplossende en weekmakende werking. Wanneer je teveel gebruikt gebeurt juist het omgekeerde namelijk het droogt uit en het maakt stijf. Zoet maakt het lichaam weer vochtig. Dit verklaart dat mensen soms eerst chips eten en vervolgens zin in chocolade krijgen. Voor de meeste mensen is het raadzaam om minder zout te eten.

Niet alleen voeding is van belang wanneer het waterelement uit balans is. Hieronder volgen een aantal punten die zorgen voor meer klachten van het waterelement en kunnen daarom beter worden vermeden.

  • Grote fysieke en mentale inspanning. Wanneer dit niet te vermijden is, zorg dan in elk geval voor voeding die het waterelement versterkt.
  • Uiteraard is dit van invloed op elk element maar in het bijzonder op het waterelement. Wanneer je overspannen raakt, is dit een grote aanslag op je nierenergie. Het kost veel tijd om dit weer te herstellen.

Wat betreft voeding kunnen de volgende producten beter worden vermeden. Deze verzwakken het waterelement namelijk.

  • Teveel zout.
  • Koude en verfrissende voeding (rauw, bevroren).
  • (Zure) melkproducten.
  • Hele dag (koud) water drinken.
  • Geraffineerde suiker en alcohol.

Welke voeding herstelt het waterelement? De kleur van water is blauw tot zwart. Veel donkere voedingsmiddelen sterken het waterelement. Daarnaast sterken van nature zoute voedingsmiddelen het waterelement. Hieronder volgen aan aantal voedingsmiddelen die nieren en blaas versterken:

  • market-897990_1280Voeding met een van nature zoutige smaak.
  • Verwarmende voedingsmiddelen. Lees voor meer informatie hierover het aarde-element.
  • Vrijwel alle vis en schaal- en schelpdieren.
  • Sojabonen, erwten, linzen, tuinbonen en andere peulvruchten.
  •  Wat betreft vocht is het voldoende om ongeveer 1,5 – 2 liter per dag te drinken. Het beste is om water op tenminste kamertemperatuur te drinken.

Naast bovenstaande voedingsmiddelen zijn de volgende punten sterk aan te bevelen:

  • Rust, meditatie, yoga, qi gong en tai chi.
  • Gemberkompressen kunnen erg prettig zijn in de herfst en winter. Het zijn warme kompressen gedrenkt in gemberwater. Ze kunnen onder andere op de rug worden gelegd waardoor de warmte in het lichaam trekt.

Starten met 5 elementen voeding

Wanneer je geen klachten hebt kun je starten met het gebruiken van voeding die alleen in het seizoen verkrijgbaar is. Wanneer je zelf niet precies weet wat de groenten en fruit zijn die op dat moment “in het seizoen” zijn kun je ze altijd op internet opzoeken. Er zijn allerlei lijstje met seizoensproducten. Wanneer het mogelijk is om biologisch te eten zou ik dit ook aanraden.

Wanneer je wilt beginnen met het eten volgens de 5 elementen dan adviseer ik je om te starten met het veranderen van je ontbijt wanneer dit nog geen warm ontbijt is. Zoals eerder beschreven:

Chinees gezegde: “Ontbijt als een keizer, lunch als een edelman en dineer als een bedelaar”.

Hiermee wordt bedoeld dat het ontbijt voedzaam en relatief veel mag zijn. Wanneer je altijd brood, yoghurt met muesli of smoothies hebt gegeten als ontbijt is het soms een hele omschakeling om ’s morgens iets warms te gaan eten. Ik verzeker je dat je na enkele weken echter al verschil zal merken in je hoeveelheid energie.

Wat kun je dan het beste eten ’s morgens? Een toegankelijke optie is vaak pap of pannenkoekjes. Maar soep of een “gewone” warme maaltijd zijn ook heel geschikt.

Granen

De Nederlandse voeding bevat weinig granen. Er wordt veel gebruik gemaakt van tarwe. Het wordt gebruikt in brood maar ook in allerlei soorten pasta. Tarwe is op zich niet verkeerd. Het is alleen zo dat de kwaliteit van tarwe niet meer zo goed is. Verder is het thermisch gezien afkoelend voor het lichaam.

Er zijn allerlei prima alternatieven voor tarwe. Je kunt denken aan spelt, quinoa, gierst, kamut, bulgur en nog veel meer.

Let vooral eens op hoe je je voelt na het eten van een brood- of pastamaaltijd. Voel je je na een uur moe of heb je honger na enkele uren? Dit komt omdat de koolhydraten erg gemakkelijk opneembaar zijn voor het lichaam. Daarna krijg je een dip in je bloedsuiker en krijg je juist heel erg trek. In het geval van veel andere soorten (volkoren) granen is dit niet het geval.

Quote van Jutta Koehler: ” De positieve effecten van een vijf elementen ontbijt zijn vaak al binnen een paar dagen of weken voelbaar”.

Afspraak

Ik geloof vooral in maatwerk. Elk lichaam reageert anders op voeding. Wanneer je meer informatie wilt of een voedingsadvies wat specifiek voor jou van toepassing is dan kun je een afspraak maken in mijn praktijk. Klik hier voor mijn contactgegevens.

Ik wens je veel succes en ik hoop vooral dat je gaat genieten van meer energie in je lichaam!

 

Ontvang gratis voedingsadvies

Wordt niet aan derden verstrekt

Wanneer je je aanmeld voor gratis voedingsadvies, ontvang je ook de nieuwsbrief van Balance met alle laatste nieuwtjes, workshops, recepten en meer. Je kunt je hiervoor op elk moment weer afmelden.